واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

340

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

« از محلى كه رود تنگ مىشود » تا شوره خان كنونى تقريبا 90 ورست مسافت است و اين خود با چهار مرحله‌اى كه مقدسى مىگويد مطابق است . از شوره خان تا كاث باستانى ( اكنون قريهء شيخ عباس ولى ) - قريب 30 ورست راه است . بكيرغن مقدسى به هر تقدير همان بكيرغن ابو الغازى نيست . محل اخير الذكر مرز شمالى قراى ازبكان‌خيوه را تشكيل مىداده « 1 » . از شيخ عباس ولى « 2 » تا خوجيلى - نزديك 140 ورست بوده و بدين‌قرار در بخش دوم راه نيز ( بخصوص اگر نزديك‌ترين طريق از كاث به وايخان را از طريق غردمان در نظر گيريم ) مسافاتى كه مقدسى ذكر كرده به حقيقت نزديك است . غردمان را مىتوان در قرب غورلن كنونى قرار داد . در تأليف استخرى « 3 » خاس « درخاس » خوانده شده [ استخرى : « در جاش » هم ] و موضع آن را در دوروزه‌راه از كاث معين كرده . در زمان ابو الغازى خاس بر اثر تغيير مسير اصلى رود بر كرانهء چپ قرار گرفته بوده « 4 » . وايخان ، محتملا در قرب منگيت [ منغث ؟ ]

--> ( 1 ) - ابو الغازى ، « شجرة الاتراك » ، چاپ دمزون ( متن ، 276 ، 279 ، 280 ) ؛ ترجمه 298 ، 300 ، 301 . از آنجائى كه اصطلاح بكيرغن - آتا در اينجا مشاهده مىگردد ، پس زادگاه حاكم آتاى مقدس برغم عقيدهء ك . گ . زالمان ، محتملا همان بكير غن ابو الغازى است نه بكيرغن مقدسى ( - [ زالمان ] « افسانهء حاكم آتا » ، ص 106 ) . قبر حاكم آتا را در زمان حاضر در نزديكى قنقرات كنونى نشان مى - دهند ؛ رجوع شود به : بارتولد ، « آبيارى » ، ص 88 و بعد . ( 2 ) - ( در چاپ انگليسى 1928 ، ص 146 و 150 به خطا شاه عباس نوشته شده . - تحريريه ) ( 3 ) - استخرى ، 341 ( 4 ) - 79 . S ، « Das alte des Oxus » ، De Goeje